Nr 26  * 07 lutego 2014

 



dr Ryszard 奸您ak



POLSKI MAJ﹗EK PRZEMYSΜWY ZBYTY W LATACH 1990-1994


W poprzednich kilku artyku豉ch zamieszczonych na lamach naszego dwumiesi璚znika „Realia” o transformacji i o zbywaniu narodowego maj徠ku przemys這wego przedstawili鄉y je w szerokim analitycznym na鈍ietleniu. Aspekt przekszta販eniowy zosta przedstawiony w pospiesznej prywatyzacji, przemilczanej prywatyzacji oraz w narzuconym doradztwie, a ostatnio w kumoterskim doradztwie. Ca這嗆 zagadnienia prywatyzacyjnego, kt鏎e ze wzgl璠闚 walutowo-kursowych musia這 by podzielone na dwa okresy oraz z konieczno軼i technicznej nie mogli鄉y zaprezentowa jednocze郾ie ich w ca這軼i. Do okresu pierwszego przyj皻o czasokres funkcjonowania starego z這tego i 闚czesne kursy dewizowe z這tego za dolara, kt鏎e por闚nawczo nie mog by stosowane z okresami p騧niejszymi. .

Takie por闚nywanie dawa這by mylny obraz i mylne wnioski wprowadzaj帷e analityka w b陰d. Ze wzgl璠闚 technicznych pewn luk analityczn dotychczas zamieszczonych opracowa, by brak wykazu przedsi瑿iorstw/sp馧ek obj皻ych procesem prywatyzacyjnego zbycia, o jakiej warto軼i zosta造 zbyte poszczeg鏊ne przedsi瑿iorstwa/sp馧ki, jak te brak wykazu zlikwidowanych w tym okresie 1 214 przedsi瑿iorstw/sp馧ek. Nadrabiamy niejako to op騧nienie r闚nie na liczne pro軸y naszych profesjonalnych czytelnik闚, podaj帷 list sprzedanych w tym okresie, w ca趾owitym lub cz窷ciowym pakiecie akcji lub udzia堯w przedsi瑿iorstw/sp馧ek wraz z warto軼i po jakiej zosta造 one zbyte.

Ten pierwszy okres prywatyzacyjny lat 1990-94 charakteryzowa si pewn odmienno軼i od okres闚 przysz造ch. Zosta on rozpocz皻y bez uprzedniej i nale篡tej wyceny maj徠ku narodowego, g這wnie przedsi瑿iorstw przemys這wych, budowlanych, transportowych, kolejowych, handlu zagranicznego, a nawet rolnych czy us逝gowych, kt鏎ych wycena powinna by najpierw wykonana przed jak彗olwiek p騧niejsz decyzj prywatyzacyjn, i to ju w roku 1990 i 1991.

Taka jakby pozorowana wycena przedsi瑿iorstw/sp馧ek w tym pierwszy okresie prywatyzacyjnym by豉, co prawda, dokonywana niemal jednocze郾ie z decyzj prywatyzacyjn i do takich wycen maj徠ku narodowego by造 anga穎wane jakby po cichu i niemal wy陰cznie r騜norodne firmy zagraniczne. W stosunkowo wielu przypadkach byli to nawet p騧niejsi nabywcy naszych przedsi瑿iorstw/sp馧ek, kt鏎e wcze郾iej jakby dla siebie nieomylnie wyceniali. Wyceny warto軼iowej dokonywali instytucjonalni doradcy zagraniczni dla wszystkich naszych 闚czesnych dwudziestu bran przemys這wych i poszczeg鏊nych przedsi瑿iorstw/sp馧ek przyporz康kowanych danej bran篡 przemys這wej. Skoro by造 takie wyceny dla ca造ch bran i nale膨cych do nich przedsi瑿iorstw/sp馧ek to musia造 one dla pewnej liczby 闚czesnych przedsi瑿iorstw/sp馧ek wyprzedza decyzje prywatyzacyjne, bo wszystkich zak豉d闚 nie mo積a by這 nawet przy najlepszej woli, sprzeda jednocze郾ie, cho熲y ze wzgl璠u na silny op鏎 spo貫czny 闚czesnego 鈍iata pracy najemnej.

Z tych wzgl璠闚 koszty doradztwa prywatyzacyjnego w latach 1990-94 a w 169 przypadkach uj皻ych w tabeli wyprzedzaj decyzje prywatyzacyjne, a tym samym i wp造wy finansowe z p騧niejszej sprzeda篡 tych i innych przedsi瑿iorstw. Poprzednio prezentowali鄉y ju jakie i kt鏎e zagraniczne, a sporadycznie nawet i krajowe podmioty gospodarcze pe軟i造 funkcje doradc闚 prywatyzacyjnych doradzaj帷ych ministrom skarbu i w豉dzom ni窺zego stopnia w okresie nawet pierwszych siedmiu lat transformacji prywatyzacyjnej to jest w latach 1990-96 przy zbywaniu r騜nych narodowych przedsi瑿iorstw/sp馧ek.

Z prezentowanych w tabeli danych wynika r闚nie, 瞠 na uj皻ych 309 zbywanych przedsi瑿iorstw/sp馧ek, a w 140 przypadkach, to jest w 45 procentach uzyskano tylko cz窷ciowe wp造wy finansowe w tym okresie. Mo瞠 to wynika z faktu, 瞠 proces ich zbywania mia w wi瘯szo軼i charakter ratalny. W trzydziestu przypadkach stanowi帷ych 9 procent liczby omawianych narodowych zak豉d闚 pracy, uzyskano ujemny wynik finansowy w dop造wie 鈔odk闚 finansowych z ich sprzeda篡. Cz窷ciowo wynika to z przypadk闚, kiedy koszt doradztwa prywatyzacyjnego by wi瘯szy od uzyskanych w tym okresie wp造w闚 finansowych ze sprzeda篡 danego przedsi瑿iorstw/sp馧ki.

Ratalne zbywanie narodowych przedsi瑿iorstw mia這 w闚czas, z uwagi na nisk zasobno嗆 finansow spo貫cze雟twa wyzwalaj帷ego si z systemu komunistycznego spo貫czne poparcie. To poparcie odnosi這 si niemal wy陰cznie do takich sytuacji, kiedy nabywc prywatyzowanego przedsi瑿iorstwa, przekszta販onego w sp馧k, stawali si cz這nkowie w豉snej za這gi, ju jako faktyczni tytularni jej wsp馧w豉軼iciele poprzez uzyskane akcje lub udzia造. Nie by這 spo貫cznej akceptacji, i nadal, jak wynika z powszechno軼i krytyki prasowej i potocznej publicznej, na sprzeda narodowych zak豉d闚 pracy cudzoziemcom i firmom zagranicznym, g堯wnie koncernom ponadnarodowym.

Jednak przedsi瑿iorstwa/sp馧ki narodowe by造 zbywane firmom zagranicznym i to nawet w systemie ratalnym, cho je郵i ju, to powinny by zbywane tylko za got闚k i to w p豉tno軼i dewizowej. W tym okresie wp造wy dewizowe by造 niezb璠ne jak tlen, dla gospodarki i pa雟twa, cho熲y na sp豉t zad逝瞠nia zagranicznego. Polska w tym okresie prowadzi豉 negocjacje z zagranicznymi kredytodawcami o cz窷ciowe umorzenie d逝gu zagranicznego i roz這瞠nie pozosta這軼i przypadaj帷ej do sp豉ty na d逝窺ze okresy ratalnych sp豉t. Tylko z tego narodowego wzgl璠u jakakolwiek sprzeda polskiego podmiotu gospodarczego firmie lub osobie zagranicznej powinna nast瘼owa, za przyzwoleniem narodu i uchwal Sejmu i to wy陰cznie za got闚k dewizow. Sejm jakby nie wiedzia o sprzeda篡 maj徠ku, du篡ch i najlepszych bo proeksportowych przedsi瑿iorstw przemys這wych. Aparat pa雟twowy zbywaj帷y najefektywniejsze przedsi瑿iorstwa/sp馧ki, zbyt 豉two samowolnie rezygnowa z otrzymywania nale積o軼i od zagranicznego nabywcy naszego przedsi瑿iorstwa w dewizach, godz帷 si i sankcjonuj帷 jego r騜norodne kombinacje spekulacyjne dokonywane na rynku polskim, dopiero po wykonaniu kt鏎ych, p豉ci rz康owi za nabyte przedsi瑿iorstwo w z這tych, a nie w dewizach.

W ca造m paroletnim okresie zbierania tych danych, nie mo積a by這 uzyska dla roku 1994 i to z 瘸dnych 廝鏚e pa雟twowych ani innych publicznych, wp造w闚 finansowych ze sprzeda篡 poszczeg鏊nych przedsi瑿iorstw/sp馧ek. Uzyskano jedynie og鏊n i og馧em kwot wp造w闚 finansowych za rok 1994, bez, jak wspomniano, mo磧iwo軼i jej rozcz這nkowania i przypisania do poszczeg鏊nych zbywanych podmiot闚 gospodarczych. Z tego te miedzy innymi wzgl璠u opracowanie niniejsze ma charakter pogl康owy. Na podstawie zebranych danych nie mo積a stwierdzi w nale篡ty spos鏏 za jak kwot ka盥e wymienione w tabeli przedsi瑿iorstwo/sp馧ka zosta這 zbyte . W paru przypadkach podane dla danego zak豉du kwoty wp造w闚 z ich sprzeda篡 s ostateczne, poniewa 瘸dna zaplata za nie w roku 1994 ju nie nast徙i豉. Liczba takich przypadk闚 wynosi zaledwie czterdzie軼i pi耩.

Zbyto w tym okresie 309 przedsi瑿iorstw/sp馧ek z ro積ych bran przemys這wych, a tak瞠 z sektora rolnego. Na przyk豉d fabryki maszyn i sprz皻u rolniczego Agromy, zak豉dy przetw鏎stwa owocowego, fabryki z przemys逝 cukierniczego, a nawet zak豉dy przetw鏎stwa ziemniak闚. Sprzedano osiem najwi瘯szych i najstarszych browar闚 w Polsce pochodz帷ych jeszcze w czasu zabor闚. Dwadzie軼ia cztery przedsi瑿iorstwa budowlane, osiem cementowni, niemal wszystkie przedsi瑿iorstwa elektroniczne, szesna軼ie hut, dwie fabryki kabli, jedena軼ie fabryk mebli, dziesi耩 zak豉d闚 mi瘰nych, trzyna軼ie fabryk papierniczych, dwie fabryki papieros闚, cztery fabryki Polam produkuj帷e sprz皻 elektryczny i o鈍ietleniowy. Ponadto dwie fabryki farb, pi耩 fabryk Pollena produkuj帷ych kosmetyki i b璠帷ych ich g堯wnymi eksporterami, pi耩 fabryk motoryzacyjnych Polmo produkuj帷ych wyroby motoryzacyjne, pi耩 fabryk z przemys逝 cukierniczego, pi耩 stoczni, cztery fabryki opon, i wiele innych uj皻ych w zamieszczonym ni瞠j zestawieniu. Do sprzeda篡 tych niekt鏎ych zak豉d闚 nawet dop豉cono got闚kowo. Wszystkie te 309 zak豉d闚 zbyto za r闚nowarto嗆 zaledwie za 555 611 765 dolar闚. Niekt鏎e z nich nawet ze znacz帷a kwotowo strata finansowa , jak np. najlepsz w kraju i s造nn z eksportu niemal w ca造m 鈍iecie Fabryk Mebli w Swarz璠zu, kt鏎ej tereny pozak豉dowe par lat p騧niej zosta造, i to przy silnych protestach spo貫czno軼i zak豉dowej i lokalnej, niemal zaorane. Nale篡 wspomnie, ze nadal niewyja郾ionym pozostaje kwestia grunt闚 zak豉dowych. W ustawie uw豉szczeniowej z 1990 roku okre郵ono, 瞠 dotychczasowe grunty skarbu pa雟twa b璠帷e w u篡tkowaniu przedsi瑿iorstw pa雟twowych/sp馧ek staj si wieczystym u篡tkowaniem, i nadal pozostaj jego, skarbu pa雟twa, w豉sno軼i. Natomiast zgodnie z postanowieniami tej ustawy budynki sta造 si w豉sno軼i przedsi瑿iorstwa/sp馧ki. Publicznie niewiadomym jest czy sprzedawano przedsi瑿iorstwo/sp馧k z gruntem czy te bez gruntu, i czy po sprzeda篡 ten grunt nadal pozostaje w豉sno軼i pa雟twow, przekazan w czasowe u篡tkowanie danemu podmiotowi gospodarczemu. Wiadomym publicznie jest, 瞠 niekt鏎zy zagraniczni nabywcy naszych przedsi瑿iorstw pa雟twowych w kr鏒kim czasie po nabyciu, niemal natychmiast odsprzedali to byle pa雟twowe przedsi瑿iorstwo po wielokrotnie wy窺zej cenie ni je nabyli i niczego, po nabyciu do momentu odsprzeda篡, w niego nie zainwestowali. Kwestii tej w niniejszej pracy autor nie by w stanie dostatecznie jej wyja郾i odk豉daj帷 na przysz這嗆 lub pozostawiaj帷 dla specjalist闚 z innych dziedzin prawniczych.

W odniesieniu do bardzo wielu zbywanych przedsi瑿iorstw, koszt doradztwa dalece przekracza elementarn logik ekonomiczn pracownika umys這wego. W ponad dwudziestu przypadkach wyni鏀 on nawet ponad tysi帷 procent w stosunku do wp造wu 鈔odk闚 finansowych z ich sprzeda篡 w ca造m tym pi璚ioletnim okresie. Pomniejszaj帷 wp造wy o koszty doradztwa prywatyzacyjnego, to 陰cznie z tej sprzeda篡 w tym okresie, uzyskano dop造w zlotowych 鈔odk闚 finansowych do bud瞠tu pa雟twa w kwocie 16 922 697 273 548 starych z這tych, to jest o r闚nowarto軼i zaledwie 555 611 765 dolar闚 ameryka雟kich.

Do oceny pozostaje kwestia kosztu zlikwidowanej w tym okresie tak du瞠j liczby, bo a 1 214 r騜norodnych przedsi瑿iorstw, stanowi帷ych w roku 1989 a 24 procent 闚czesnego stanu liczbowego wszystkich istniej帷ych przedsi瑿iorstw w kraju. Koszt ich likwidacji powinien pomniejsza wp造wy ze zbycia innych przedsi瑿iorstw w tym okresie. W przysz這軼i postaramy si opublikowa list tych zlikwidowanych po酥iesznie przedsi瑿iorstw, nabywanych/sprzedawanych g這wnie ze wzgl璠u na atrakcyjno嗆 inwestycyjn i cenow po這瞠nia ich grunt闚 i uzbrojon infrastruktur miejsk.

Zamieszczone ni瞠j dane prezentuj jakby bardzo nisk warto嗆 tego pojedynczego i zbiorowego pa雟twowego maj徠ku produkcyjnego. Towarzysz mu ra膨co wysokie koszty doradztwa zagranicznego stanowi帷e ponad jedn dziesi徠 warto軼i uzyskanych wp造w闚 finansowych ze wszystkich podanych, a zbytych przedsi瑿iorstw. Rozwa積y i uwa積y czytelnik, troskliwy o pa雟two i gospodark, o swoje miejsce pracy i 廝鏚這 w豉snego utrzymania, z pewno軼i sam wyci庵nie z powy窺zego stanu, zgodnie ze swoim rozumowaniem, po篡teczne spo貫cznie i politycznie wnioski wyborcze.



tabela
tabela
tabela
tabela
tabela
tabela
tabela
tabela
tabela
tabela
tabela
tabela
tabela
tabela
tabela
tabela
tabela
tabela
tabela
tabela
tabela
tabela
tabela
tabela




Ryszard 奸您ak


dr Ryszard 奸您ak – ekonomista, specjalista w dziedzinie finans闚 mi璠zynarodowych. Tytu doktora zdoby na Wydziale Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego.

Dr Ryszard 奸您ak pracowa m.in. w Ministerstwie Finans闚, Ministerstwie Wsp馧pracy Gospodarczej z Zagranic. By m.in. prezesem banku, doradc ministra finans闚, doradc Prezesa PZU SA, cz這nkiem rz康owych zespo堯w doradczych, wiceprezesem firmy PZU-Development, zast瘼c Dyrektora Generalnego firmy Energopol, doradc Prezesa Hortexu, doradc w agencji rz康owej ds. rolnictwa oraz doradc ekonomicznym PSL i pracownikiem naukowym. Przez 5 lat by pracownikiem polskiej s逝瘺y dyplomatycznej. Przez 20 lat by jednocze郾ie pracownikiem naukowym na wy窺zych uczelniach pa雟twowych i prywatnych. Wyk豉da m.in. na Politechnice Warszawskiej, Wy窺zej Szkole Businessu i Zarz康zania. By pracownikiem naukowym Wy窺zej Szko造 Wsp馧pracy Mi璠zynarodowej i Regionalnej. Jest ekspertem naukowym od EWG – obecnie Unii Europejskiej i obszaru wschodniego, specjalizuje si m.in. w dziedzinie zagranicznej polityki ekonomicznej, wsp馧pracy mi璠zynarodowej i finans闚 mi璠zynarodowych oraz wewn皻rznych stosunk闚 gospodarczych.



Dokument przekszta販ony na HTML

za pomoc Paj帷zek NxG Professional v5.9.4




home